Pewniaki maturalne – 3 zagadnienia z działu „Skład organizmów”, które powtarzają się na maturze

Brak komentarzy

Część druga ściągi maturalnej, znajdziesz tu 3 zagadnienia dotyczące składu i budowy chemicznej organizmów. Niektóre z nich pojawią się jeszcze przy okazji metabolizm.

Zagadnienie 1: Struktura białek

białka

Źródło grafiki

Struktura pierwszorzędowa to kolejność aminokwasów w polipeptydzie, jest stabilizowana przez wiązania peptydowe (pomiędzy grupą karboksylową i aminową dwóch kolejnych aminokwasów).

Wiązanie wodorowe powstające pomiędzy aminokwasami tego samego łańcuch powodują powstanie struktury II rzędowej, która przyjmuje postać alfa-helisy albo beta-harmonijki.

Struktura III rzędowa to struktura przestrzenna (konformacja) białka. Warunkuje jego właściwości i aktywność – na przykład dzięki odpowiedniej strukturze przestrzennej centrum aktywnego enzymu może przyłączyć konkretny substrat i obniżyć energię aktywacji zachodzącej reakcji. Wiązania, które ją stabilizują to mostki disiarczkowe, wiązania wodorowe, oddziaływania hydrofobowe i siły van der Waalsa. Dla niektórych białek np. mioglobiny (składającej się z jednego łańcucha polipeptydowego) jest to najwyższa rzędowość jej struktury.

Struktura IV rzędowa jest połączeniem dwóch lub większej ilości łańcuchów polipeptydowych. Uzasadniając, że białko ma strukturę IV rzędową należy się zazwyczaj odnieść do jego budowy, np.:

  • Hemoglobina ma budowę IV rzędową, ponieważ składa się z 4 łańcuchów polipeptydowych,
  • Insulina ma budowę IV rzędową, ponieważ składa się z 2 łańcuchów polipeptydowych,

Przykłady zadań:

  1. Maj 2015
  2. Czerwiec 2015
  3. Czerwiec 2015
  4. Czerwiec 2016
  5. Maj 2017
  6. Czerwiec 2017
  7. Maj 2018

Zagadnienie 2: Makrocząsteczki

Makrocząsteczki, ich monomery oraz wiązania

Zrzut ekranu 2019-01-2 o 15.48.21

Źródło tabeli

Warto również zapamiętać, że monomerem budującym skrobię, celulozę i glikogen jest glukoza (oraz że ze względu na typ występujących w nich wiązań – alfa (glikogen, skrobia) i beta (celuloza) glikozydowych różnią się właściwościami).

Przykłady zadań

  1. Maj 2015
  2. Czerwiec 2015
  3. Maj 2018
  4. Czerwiec 2018

Zagadnienie 3 – Kwasy nukleinowe, nukleotydy

Ważne nukleotydy to: rybonukleotydy, które są monomerami budującymi RNA, deoksyrybonukleotydy budujące DNA oraz ATP, które jest przenośnikiem energii – zawiera 2 wiązania wysokoenergetyczne, których hydroliza dostarcza energii niezbędnej do zachodzenia reakcji w komórce.

Nukleotydy składają się z cukru, zasady azotowej oraz reszty bądź reszt fosforanowych (ostatnim elementem różnią się od nukleozydów, które zawierają tylko cukier i zasadę azotową).

nukleotyd

Cukrem występującym w RNA jest ryboza, w DNA deoksyryboza. Zasady azotowe występujące w obu kwasach to adenina, cytozyna i guanina, w DNA występuje także tymina, w RNA uracyl (wzory tych związków znajdują się w karcie wzorów, z której możesz korzystać na maturze).

ATP zawiera 3 reszty fosforanowe oraz 2 wiązania wysokoenergetyczne pomiędzy nimi. Ich hydroliza wiąże się z uwalnianiem energii, niezbędnej do zachodzenia reakcji anabolicznych w komórce.

  1. Czerwiec 2011
  2. Sierpień 2011
  3. Czerwiec 2012
  4. Czerwiec 2013
  5. Maj 2014
  6. Czerwiec 2016
  7. Maj 2018
  8. Zbiór CKE zadanie 93

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s