Pewniaki maturalne – 3 zagadnienia z działu „Komórka”, które powtarzają się na maturze

Brak komentarzy

Nowa matura jest wymagająca – trzeba sprawnie łączyć informacje z różnych działów, skutecznie korzystać z informacji zawartych w informacjach wprowadzających do zadań i precyzyjnie formułować odpowiedzi. Przy dużej ilości trudnych zadań warto ułatwić sobie rozwiązywanie arkusza tam gdzie tylko się da – poniżej kilka zagadnień, które co jakiś czas powtarzają się na egzaminie.

Zagadnienie 1: Komórka w roztworze hipo- i hipertonicznym

Wersja uproszczona: Komórka umieszczona w roztworze hipotonicznym jest duża jak hipopotam, bo napływa do niej woda.

Dla chętnych mniej skrócona wersja:

Komórka umieszczona w roztworze hipertonicznym (o większym stężeniu niż roztwór wewnątrz komórki) traci wodę na drodze osmozy. Jeśli jest to komórka zwierzęca to obkurcza się się, natomiast w przypadku komórki roślinnej dochodzi do plazmolizy – obkurczania protoplastu i jego odstawania od ściany komórkowej.

Erytrocyty w roztworach o różnym stężeniu
Zachowanie komórki zwierzęcej (erytrocytu) w roztworach o różnym stężeniu

Do komórki w roztworze hipotonicznym (mniej stężonym niż płyn w jej wnętrzu) napływa woda. W przypadku komórki zwierzęcej dochodzi do jej pęcznienia i może dojść do pęknięcia. Jeśli w roztworze hipotonicznym umieścimy komórkę, które wcześniej uległa plazmolizie to dojdzie do deplazmolizy.

komórka roslinna roztwory
Zachowanie komórki roślinnej w roztworach o różnych stężeniach

Oba zjawiska zachodzą ponieważ układ dąży do równowagi osmotycznej – stanu w którym stężenia po obu stronach błony będą taki same. Może to zostać osiągnięte dzięki przepływowi wody dla której błona jest przepuszczalna (dla innych cząsteczek osmotycznie czynnych takich jak jony sodu, potasu albo glukoza nie).

Plazmoliza i deplazmoliza pod mikroskoperm

Przykłady zadań:

  1. Zbiór CKE, zadanie 15
  2. Maj 2017
  3. Czerwiec 2017
  4. Czerwiec 2017
  5. Maj 2018

Zagadnienie 2: Liczba mitochondriów a funkcja komórki

Funkcją mitochondriów jest synteza ATP niezbędnego do procesów zachodzących w komórkach. Im większe zapotrzebowanie komórki na ATP tym więcej mitochondriów zawiera. Przykładami komórek zawierających duże ilości mitochondriów są:

  • Komórki wydzielnicze (np. trzustki, które potrzebują ATP do syntezy i wydzielania poza komórkę białek enzymatycznych albo kory nadnerczy, które syntezują i wydzielają hormony steroidowe)
  • Plemniki (ATP jest niezbędne do ruchu wicią)
  • Mięśniowe (ATP konieczne do skurczu)

Przykłady zadań:

  1. Sierpień 2011
  2. Czerwiec 2015
  3. Maj 2017
  4. Czerwiec 2017
  5. Maj 2018

Zagadnienie 3: Od genu do białka

  1. Nośnikiem informacji genetycznej jest DNA, jednak kwasem nukleinowym niezbędnym do syntezy łańcucha polipeptydowego jest RNA. Pierwszym procesem niezbędnym do powstana białka jest zachodząca w jądrze transkrypcja – przepisanie DNA na mRNA. Następnie mRNA jest transportowane do cytoplazmy gdzie na rybosomach (mogą być związane z siateczką śródplazmatyczną szorstką) zachodzi translacja. Powstałe białka są transportowane wewnątrz kanalików siateczki śródplazmatycznej i modyfikowane. W aparacie Golgiego dochodzi do ich dalszej obróbki, sportowania i pakowania w pęcherzyki wydzielnicze. Pęcherzyki transportują białka do miejsc docelowych w komórce lub poza nią w procesie egzocytozy.

Przykłady zadań:

  1. Zbiór zadań CKE, zadanie 16
  2. Maj 2015
  3. Maj 2016
  4. Czerwiec 2016

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s